Ukrayna’da veliler ve öğretmenler kaygılı: ‘Rusya işgal ettiği bölgelerde okullarda çocuklarımızın beyinlerini yıkayacak’

Kayleen Devlin & Maria Korenyuk, BBC News

Ukraynalı kız çocuğu

Kaynak, Getty Images

Rusya’nın Ukrayna’da işgal etmiş olduğu bölgelerde 1 Eylül’de okula dönecek evlatların tarih dersleri eskisinden fazlaca değişik olacak. Bu bölgelerde öğretmenler, Rus müfredatını kullanmaya zorlanıyor.

Bu yazıdaki pek fazlaca isim değiştirildi.

Ukrayna’nın güneyindeki yönetimsel birimler ve okullar dahil eğitim kurumları Rus bayrağıyla donatıldı.

Rusya kontrolündeki Melitopol’den Iryna’nın 13 yaşındaki evladı 8. sınıfa başlamış olacak. Fakat o son aşama kaygılı.

“[Rus müfredatı konusunda] Beni en fazlaca sıkan, tarih derslerinde hakkaten ne öğretecekleri. ‘Öteki taraf’tan dinlemek zor olacak.

“Bu onların anane ve kültürünü zorla kabul ettirmesidir.”

İşgal bölgelerinde Ukrayna tarihinin silinmeye çalışılması, Rusya yanlısı toplumsal medya kanallarında dile getiriliyordu. Rusya kuvvetleri tarafınca kütüphanelerden Ukrayna zamanı kitaplarının kaldırıldığını gösteren fotoğraflar ortada dolaşıyor.

Rusya Aydınlanma Bakanlığı, Ukrayna’da bazı işgal edilen bölgelere Rus kitapları gönderileceğini deklare etti.

BBC, bakanlık tarafınca onaylanmış temel okul kitaplarının 2016 ve 2022 baskılarının içeriğini çözümleme etti.

Ukrayna ve Kiev’den bahsedilen bir çok kısım çıkarılmış durumda. Mesela Orta Çağ’da, başkenti Kiev olan “Kiev Rusyası” olarak adlandırılan Doğu Avrupa ülkesi, “Rus” ya da “Eski Rus” olarak değiştirildi.

Kitap ek olarak yanlış anlatılar da içeriyor. Rusya’nın 2014’te Kırım’ı ilhak edişi, “köktencilik ulusalcılar [Kiev’de] Batı’nın desteğiyle yönetime geçince”, insanların “haklarını korumak için” ortaya çıkmış benzer biçimde anlatılıyor.

Bu sırada kitabın şimdiki versiyonunda, Putin’e ve onun başardıklarına daha fazlaca referans veriliyor.

‘Uzaktan eğitim olmayacak’

BBC, Rusya’nın Aydınlanma Bakanlığı’na ulaştı sadece sorularına cevap alamadı.

Iryna, Ukrayna’nın denetim etmiş olduğu bögelere gitmeyi düşünüyor sadece evini terk etmek istemiyor.

Çocuğunun Rus müfredatıyla eğitim almasını kesinlikle istemiyor fakat onu evde tutmak mevzusunda da şüpheleri var.

Aslen çocuklar online olarak Ukrayna müfredatını öğrenebilir sadece anne babalar tepki çekmekten kaygı duyuyor:

“Ya biri bizi [Rusya’nın yerleştirdiği] yeni yetkililere suç duyurusu ederse ya da beni ve çocuğumu Rus eğitimi almadığı için cezalandırırlarsa?”

Ukrayna yanlısı olan bölgeden biri 19 Ağustos’ta toplumsal medya platformu Telegram’da, Melitopol’ün birazcık dışındaki okuldan Rus yanlısı öğretmenin bir sözünü paylaştı.

Öğretmen, Kremlin’in işgal altındaki alan için kullandığı benzer biçimde “özgürleştirilmiş topraklarda” uzaktan eğitim olamayacağını söylüyor.

Evlatlarının, birebir eğitime göndermeyi reddeden anne babalar, kuralı birden fazla kez ihlal ederlerse “ebeveynlik haklarını kaybedecekler”.

Öğretmenler sınır dışı edildi

Ukrayna yanlısı öğretmenler de anne babalar benzer biçimde savaştan fazlaca etkilendi. Saklanmak zorunda kaldılar. “Yeniden” eğitimler almaya gönderildiler ve sınır dışı edilmekle tehdit edildiler.

Melitopol’de müdür olan Dmytro savaştan ilkin 500’den fazla çocuğun eğitim görmüş olduğu bir okulda çalışıyordu. Rus yetkililer, öğrencileri Ukrayna müfredatıyla online olarak eğitim almaları için organize etmeye çalıştığını ortaya çıkarınca saklanmaya başladı.

Dmytro, öğretmenlerin Rusya yetkilileriyle ortaklık hayata geçirmeye zorluk çeken ya da buna kabul eden öğretmenlerin Kırım ya da Rusya’ya, Kremlin ideolojisine uyan şekilde tekrardan eğitim almak suretiyle gönderildiğini söylüyor.

“Onlara, ‘Biz Rusuz, tek bir halkız, birlik olmamız gerek’ denildi ve bunun ufaklıklara geçirilmesi lazım” diyor.

Pek fazlaca öğretmen ve ebeveyn gitmeye karar verse de Dmytro, Rus kontrolündeki bölgede kalmayı tercih etti.

Rus askerlerinin yanında Ukraynalı çocuk

Kaynak, Getty Images

Herson bölgesindeki Nova Kakhovka’dan öğretmen Marina, Temmuz ayı sonunda buradan firar etti. Bu sonucu Rus askerleri ve Rusya’nın eğitim biriminin başına getirmiş olduğu yönetici, onun çalmış olduğu okulu ortaklık yapmayı reddeden müdür yüzünden kapattıklarını duyurduktan sonrasında aldı.

Nova Kakhovka’da çalışan eksikliği yaşandığını duyduğunu açıklayan Marina, bazı öğretmenlerin alakaları olmayan mevzularda eğitim verdiğini söylemiş oldu.

Bu Rus yerleştirmesi eğitim sisteminin evlatların ilinti hissine zarar vereceği mevzusunda endişeli:

“Aslolan işleri beyin yıkamak ve kendi anlatılarını evlatların kafalarına yerleştirmek. Evlatlarımızın yaşadığımız ülkeyi, kim olduklarını unutmasını istiyorlar.”

‘Kremlin eğitimi propaganda aracı olarak kullanıyor’

Leonid Katsva, 42 senedir Mokova’da ufaklıklara tarih öğreten bir yazar.

Rus kitaplarında tarihin çarpıtılarak sunulduğunu söylüyor ve 2014’teki Kırım’ın ilhakı anlatısında, “Rus güçlerinin yarımadada yaptıklarından bahsedilmiyor” diyor.

Katsva, yeni eğitim ve öğretim senesinde, kitaplarda Batı’nın yaptıklarıyla ilgili sert anlatılar olacağına inanıyor ve kitapların tamamen Rus devlet kanalı Channel One’ın satırlarını takip edeceğini ekliyor.

Okula giden Ukraynalı kız çocuğu

Kaynak, Getty Images

Melitopol’den Dmytro, “Bu Kremlin’in eğitimi propaganda aracı olarak kullandığının kati kanıtı” diyor.

Gene de sınırı olan ulaşım da olsa online olarak Ukrayna müfredatının bölgedeki ufaklıklara öğretilebileceğini umuyor:

“Çocuklarımız niçin okullarında başka bir ülkenin bayrağının bulunduğunu soruyor. Ne diyebilirim ki… 6 yaşlarında bir çocuk bile bunun düzgüsel olmadığını anlayabiliyor.”

Yoruma kapalı.