Ukrayna, iki adet Bayraktar TB2 ile üç günde 26,5 milyon dolarlık Rus ekipmanını imha ettiklerini duyurdu

Ukrayna savaşında İHA uçuran asker

Kaynak, Getty Images

Rusya’nın 24 Şubat’ta Ukrayna’yı işgaliyle başlamış olan muharebede iki ülke de binlerce insansız hava aracı (İHA) kullanıyor. Son olarak 3 Eylül’de Ukrayna Başkomutanı Valeriy Zaluzhniy iki tane Bayraktar TB2 ile son üç günde 26,5 milyon dolarlık Rus ekipmanının imha edildiğini deklare etti. Peki en fazlaca hangi İHA’lar kullanılıyor? İHA’lar muharebede niçin dirimsel ehemmiyet taşıyor?

Ukrayna’da kullanılan ana askeri İHA, Türkiye yapımı Bayraktar TB2. Kameralar bulunan ufak bir tayyare büyüklüğündeki bu İHA’lar, lazer güdümlü akıllı cephaneyle silahlandırılabiliyor.

Müdafa araştırmaları üstüne çalışan fikir kuruluşu RUSI’den Dr. Jack Watling, Ukrayna’nın harbe 50’den azca sayıda askeri İHA’yla başladığını söylüyor.

Watling’e Rusya ise “daha ufak ve daha rahat” Orlan-10’lar kullanıyordu. Bu İHA’larında da kameraları var ve roket fırlatabiliyorlar.

Cenk başladığında Rusya’da bu İHA’lardan binlerce vardı, şimdi ise birkaç yüz tane kaldı.

Bayraktar BT2

İHA’lar ne kadar etkili?

Her iki tarafın kullandığı İHA’lar da düşman mevkilerini belirleme ve klavuzluk görevlerinde son aşama etkin şekilde kullanıldı.

Watling, Rusya tarafınca hedef belirlenerek meydana gelen bir saldırının normalde 20 ila 30 dakika sürdüğünü sadece Orlan-10’lar yardımıyla bunun bir tek üç ila beş dakikaya indiğini belirtiyor.

Londra King’s College’ta müdafa çalışmalarında araştırmacı olan Dr. Martina Miron da İHA’ların Ukrayna’ya kısıtlı askeri güçlerini genişletme imkanı sunduğunu söylüyor:

“Eğer düşman mevkilerini belirlemek istiyorsan bunun için hususi kuvvetler göndermen gerekir ve askerlerinin bir kısmını kaybedebilirsin. Şimdi, tehlikeye attığın tek şey bir İHA”.

Orlan-10

Kaynak, EPA

Savaşın ilk birkaç haftasında Bayraktarlar oldukça övülmüştü.

Miron, Ukrayna’nın İHA’larla cephane deposu şeklinde hedeflere saldırdığını ve bu araçların Rusya’nın Moskva cenk gemisinin batırılmasında rol oynadıklarını söylüyor.

Sadece Miron pek fazlaca Bayraktar’ın Rusya hava müdafa sistemleri tarafınca yok edildiğini de ekliyor:

“Onlar oldukça geniş, görece yavaş hareket ediyorlar, yalnızca orta irtifada uçuyorlar ve bu onları vurmayı kolaylaştırıyor”.

Sivil İHA’lar ne amaçla kullanılıyor?

Askeri İHA’lar oldukça pahalı. Tek bir Bayraktar TB2’nin kıymeti ortalama 2 milyon dolar.

Dolayısıyla iki taraf da fakat bilhassa Ukrayna; DJI Mavic 3 şeklinde ortalama 2 bin dolar tutarındaki ufak, ticari modellere yönelmeye başladılar.

Ukrayna’dan bir İHA üreticisi ülkenin silahlı kuvvetlerinde tahmini 6 bin İHA bulunduğunu sadece bunu kati olarak bilmenin mümkün olmadığını söylüyor.

Ticari İHA’lar ufak bombalar için uygun olabilir. Sadece bunlar daha fazlaca mevki belirleme ve saldırıları yönlendirmede kullanılıyor.

Miron, “Ukrayna’nın Rusya kadar cephanesi yok. Mevki belirlemek ve saldırıları yönlendirmek için ‘havada gözlerinin olması’, ellerinden geleni en iyi şekilde kullanmaları anlamına geliyor” diyor.

Sadece ticari İHA’lar, askeri olanlardan daha kuvvetsiz.

DJI Mavic’in mezili bir tek 30 km. kadar ve yalnızca 46 dakika uçabiliyor.

Ucuz ve ufak İHA’ların uçuş süresi ve mesafesi daha da kısa.

DJI Mavic 3

Kendilerini İHA’lara karşı iyi mi savunuyorlar?

“Rusya askeri İHA’lara karşı radar savunması ve ticarilere karşı da elektrikli araçlar kullanıyor” diyen Miron, Rus güçlerinin İHA’ları engellemiş olan elektromanyetik tabanca Stupor kullandığını ekliyor.

Bu vasıta ticari İHA’ları GPS kullanarak yönlendirmeyi engelliyor.

Rusya ek olarak Aeroscope şeklinde ticari İHA ve operatörler arasındaki iletişimi engellemiş olan çevrim içi sistemleri de kullanıyor.

RUSI raporlarına nazaran, averaj bir Ukrayna İHA’sı sadece yedi gün karşı koyabiliyor.

İHA’ları kim temin ediyor?

Beyaz Saray’a nazaran Rusya, Shahid askeri İHA’larını İran’dan temin ediyor.

Yemen’deki Husiler bu İHA’ları Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne karşı kullanıyor.

ABD, Ukrayna’ya Sustalı “Kamikaze” İHA’ları temin ediyor. Bunlar patlayıcı dolu ve hedefi bulana kadar dolaşıyor.

Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX şirketi de Ukrayna’ya Starlink uydu yazışma sistemlerinden temin ediyor. Bu vasıta ticari İHA’larla operatörler içinde güvenli bir ağ sağlıyor.

DJI ise hem Ukrayna hem de Rusya’ya İHA satmayı bıraktı.

Sustalı İHA'lar

Ukrayna İHA’ların parasını iyi mi ödüyor?

Ukrayna, 200 askeri İHA almak için bağış duyurusu yapmış oldu.

Watling, “Bayraktar şeklinde geniş İHA’lar kadar, ufak ve durağan(durgun) kanatlı bulgu İHA’ları da arıyorlar” diyor.

Onlarca şahıs Ukrayna’ya yardım için bağış gönderiyor.

Eurovision’u kazanan Kalush Orchestra da ödülü 900 bin dolara satarak İHA almak için bağışladı. Bu parayla üç tane Ukrayna yapımı PD-2 İHA satın alınacak.

Yoruma kapalı.