Sudan’da ‘zina’ suçundan taşlanarak öldürülme cezası alan 20 yaşındaki kadını kurtarma seferberliği

Megha Mohan | BBC Cinsiyet ve Kimlik Muhabiri

Sudanlı kadın

Kaynak, Getty Images

Sudan’da “zina” suçlamasıyla taşlanarak öldürülme (recim) cezasına çarptırılan 20 yaşındaki bir hanımı kurtarma çabaları, ülkede etkin bir hükümet olmaması sebebiyle bocalıyor.

Ülkede geçen yılki darbeden beri askeri cunta iktidarı var.

BBC, ailesinin isteği üstüne kadının adını yayımlamıyor.

İnsan hakları kuruluşları kadının adil yargılanmadığını ve özgür bırakılması icap ettiğini söylüyor.

Bir hükümet yetkilisi de duruşmayı “gayriciddi” diye vasıflandırdı ve “Duruma müdahale edip özgür bırakılmasını isteyebilecek bir bakanımız yok” dedi.

Hanım hakkında davanın, 2020’den beri ayrı yaşamış olduğu kocasının geçen yıl yapmış olduğu yakınma sonrası açıldığı belirtiliyor.

Batı Nil eyaletine bağlı Kosti kentinde Haziran’da görülen davada hanım zinadan suçlu bulunmuştu.

Bunun üstüne kadının temyiz başvurusunda bulunmuş olduğu ve şimdi mahkemenin kararının beklendiği belirtiliyor.

Hakkaniyet bakanı atanmadı

Sosyal Kalkınma Bakanlığı’na bağlı Hanıma Karşı Sertlik dairesinin başkanı Sulaima Ishaq, BBC’ye başkent Hartum’daki hükümete davanın sorunlu bulunduğunu bildirdiğini fakat ilgili bakanlıkta yetkili olmadığı için netice alamadıklarını söylemiş oldu.

İnsan hakları örgütlerine gore avukata erişim hakkı verilmemiş hanıma neyle suçlandığı söylenmedi.

Afrika Hakkaniyet ve Sulh Emekleri Merkezi’nin (ACJPS) Başkanı Mossaad Mohamed Ali “Kadının yasa dışı olarak polis tarafınca suçu itiraf etmeye zorlandığına inanıyoruz” dedi.

Kadının avukatı Intisar Abdala da BBC’ye “Temyizde mahkemenin doğru sonucu verip müvekkilimi özgür bırakacağını umuyorum” diye konuştu.

Sudan'da kadına karşı şiddet protestosu

Kaynak, SIHA

Sudan’da hırsızlık ve zina şeklinde bazı suçlara hâlâ ölüm cezası veriliyor.

Suçlu bulunanlar, kırbaçlanma, el ve ayakların kesilmesi, asılarak idam edilme ya da taşlanarak öldürülme cezaları alabiliyor.

Hükümet 2015’te recim cezasını kaldırma taahhüdünde bulunmuştu. Fakat bu mevzuda adım atılmadı.

Sulaima Ishaq, “En tutucu siyasetçiler bile recim cezasına karşı. Fakat burada bir şeyleri değişiklik yapmak ve bunların mahkemelere ulaşmasını sağlamak oldukca vakit alıyor. Doğal ayrıca olan bayanlara oluyor” diyor.

Afrika Boynuzu Hanımefendiler İçin Stratejik Girişimi’nin (SİHA) bölge direktörü Hala Al-Karib, zinayla ilgili yasaların bayanlara karşı orantısız bir halde kullanıldığını söylüyor.

İnsan hakları örgütlerine gore son olarak Intisar El Sherif Abdalla adlı bir bayan zinadan recim cezasına çarptırılmıştı.

SİHA ve Internasyonal Af Örgütü’nün çabaları sonunda Abdalla ve dört aylık bebeği özgür kalmıştı.

Fakat Al-Karib, kamuoyuna yansımayan başka benzer davaların olabileceğini belirterek “Ülkedeki feministler ve insan hakları grupları oldukca sınırı olan kaynaklara haiz. Bu yüzden onların dikkatine gelmemiş yüzlerce dava olabilir” diyor.

Hartum

Kaynak, Getty Images

2019’da devrin Devlet Başkanı Ömer el Beşir’e karşı başlamış olan ayaklanmadan sonrasında oluşturulan geçici yönetim, hanımefendilerin kamusal alanda iyi mi davrancaklarını ve giyecekleriyle ilgili bir yasayı kaldırmıştı.

Sudanlı gazeteci: ‘Ahlak polisi tekrardan sokaklarda’

Bununla beraber Sudanlı gazeteci Zeinab Mohammed Salih, darbeden bir yıl sonrasında terbiye polisinin bu yasayı uygulamak için yine sokaklarda devriye gezmeye başladığını söylüyor.

Askeri cuntanın Beşir yanlılarını tekrardan göreve getirdiğine ilişkin de iddialar var.

Hala Al-Kirab, “Geçici hükümetin hanımefendiler ve kız çocuklarını cezalandıran yasaları kaldıracağını ummuştuk. Fakat yanılmışız” diyor.

2021’de Sudan BM’nin İşkenceyle Savaşım Sözleşmesi’ne taraf oldu.

ACJPS’den Mohamed Ali, “Bu sözleşmede işkence bir insana kasıtlı ve ağır şekilde acı çektirmek olarak tanımlanıyor. Recim, en fena işkence türlerinden biri” diye konuşuyor.

Kadının özgür kalabilmesi için çaba harcayan mahalli ve internasyonal sivil cemiyet kuruluşları da recmi “zalimce, insanlık dışı ve aşağılayıcı” olarak vasıflandırıyor.

Avukat Intisar Abdala, aylardır bir hapishanede tutulan hanımı ziyaret etmesine izin verilen tek şahıs oldu.

Abdala kadının fiziki sağlığının iyi bulunduğunu ve endişeli bir halde sonucu beklediğini belirterek şunları söylemiş oldu:

“Genç kadının fiziki sağlığı iyi. Fakat kaygı içinde. Çiftçilik meydana getiren bayağı, dindar ve aşırı gelenekçi bir ailenin kızı. Ailesi ona sahipleniyor. Temyizin sonucu bekliyoruz. Fakat ne karar çıkacağını bilmiyoruz.”

Hala Al-Karib ise, mahkemenin kadının aleyhinde karar vermesinden kaygı duyduklarını belirterek “Bu dünya için şoke edici olabilir fakat bizlere şaşırtıcı gelmiyor” diyor.

Hakkaniyet Bakanlığına hemen hemen atama yapılmadığı için Sudan Hükümeti’nde görüş alamadık.

Sudan’ın Londra Büyükelçiliği sözcüsü ise “Davayı takip ediyoruz. Ve bildiğimiz kadarıyla bu, mahkemin nihai sonucu değil. Sudan’da Hakkaniyet Bakanlığı’yla irtibata geçtik ve cevap bekliyoruz” açıklamasını yapmış oldu.

Yoruma kapalı.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası