Putin’in müttefikleri arasında kimler Rusya’nın savaş makinesini eleştiriyor?

Yevgeni Prigozhin (solda) ve Ramazan Kadirov

Kaynak, Getty Images/Reuters

Ilya Abishev & Kateryna Khinkulova | BBC Dünya Servisi

Rusya’nın askeri komutası, Ukrayna’daki saldırıların hız kesmesiyle sert eleştirilere mevzu oluyor.

Eleştirenler içinde iki kişinin sesi bilhassa yükseliyor. Putin’in müttefikleri; Çeçen önder Ramazan Kadirov ile medya baronu ve hususi paralı asker şirketi Wagner’in kurucusu Yevgeni Prigozhin.

Ordunun imajı sarsıldı

Bu iki şahıs resmi olarak hiçbir Rus askeri ve güvenlik kurumunun başlangıcında değil sadece gene de ordu komutanlarını eleştirme imkanı buluyorlar.

Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı; ordunun etkin ve iyi işleyen kurum imajını sarstı. Bunda, devletin TV kanalında Kiev’in üç gün içinde ele geçirileceği benzer biçimde sözlerin geçersiz olması ya da Ukrayna’nın işgal edilen toprakların büyük kısmını geri alması etkili oldu.

Rusya’nın Ukrayna’daki güçlerinin başına kısa sürede geçirilen General Sergey Surovikin’in tek başarısı, göreve geldiğinden bu yana havaya uçurulan Ukrayna santralleri olabilir.

Kadirov ve Prigozhin’in eleştirileri şu ana kadar bir engelle karşılaşmadı.

Hatta, hemen hemen doğrulanamayan bildirilere bakılırsa, Kadirov’un eleştirdiği Rusya Merkez Bölgesi Komutanı General Aleksander Lapin de geçtiğimiz hafta görevden alındı.

Kadirov, 1 Ekim’deki Telegram paylaşımında, “Bana kalsaydı Lapin’in rütbesini er yapar, tüm ödüllerini elinden alır, utancını kanla yıkaması için eline bir tüfek verip, cepheye gönderirdim” demiş, peşinden onu “yeteneksiz” olarak tanımlamıştı. Bu eleştirilerde Ukrayna kuvvetlerinin doğudaki Lyman’ı yeniden ele geçirmesi mühim rol oynadı.

General Lapin

Kaynak, Rusya Müdafa Bakanlığı

Yevgeni Prigozhin de eleştirilere katıldı. Hatta Volodimir Zelenskiy’yi “sağlam, güvenli, pragmatik ve sevilesi” sözleriyle övmek kadar ileri de gitti.

Ancak onun da üst düzey imtiyazları olduğu kati. Mesela, Rusya’nın cezaevlerini gezerek Ukrayna’da savaşacak mahkumları listelemişti. Bu izin her insana verilmez.

Prigozhin ve Kadirov kim?

Yevgeni Prigozhin, ilkin “Putin’in şefi” lakabıyla anılmaya başlandı. Şundan dolayı Kremlin’e hususi davetlerde yiyecek ve içki temin ediyordu.

Rusya’nın ikinci büyük şehri St. Petersburg’dan çıkan bu iş insanının Putin’i, belediye ofisinde çalmış olduğu ve kendi restoranında yemek yemiş olduğu 1990’lardan beri tanımış olduğu söyleniyor.

 Prigozhin ve Vladimir Putin

Kaynak, Reuters

2010’lara kadar, bazı gazete araştırmalarında Prigozhin adı; Rus muhalefetini internette kötülemek ve Kremlin’in pozitif taraflarını göstermek için çalışan, St. Petersburg’taki dezenformasyon birimi “trol fabrikası”yla anılıyordu.

2016 senesinde, ondan sonra ABD Hususi Danışmanı Robert Mueller tarafınca yürütülen bir araştırmaya bakılırsa, trol fabrikası Rusya’nın ABD başkanlık seçimlerine müdahale etme girişiminin bir parçasıydı.

Ek olarak senelerce bağını reddettiği Wagner’ın arkasında bulunduğunu oldukca geç de olsa kabul etti.

Wagner ilk olarak 2014 senesinde doğu Ukrayna’da ortaya çıktı ve peşinden askerleri Suriye ve pek oldukca Afrika ülkesinde de görüldü. Şimdilerdeyse Rusya’nın Ukrayna savaşındaki en etkili birliklerinden biri.

Kadirovtsiler

Kaynak, Kadyrov_95/Telegram

Gelelim Kadirov’a…

Putin’in oldukca azca müttefiki Çeçen önder Kadirov kadar kendisine bağlıdır.

Kadirov, Putin tarafınca 2007 senesinde Şimal Kafkasya’daki otonom cumhuriyeti yönetmesi için seçilen Çeçen önder.

1990’lı yıllarda Çeçenistan başarısız bir bağımsızlık savaşı verdi. İnsan hakları ihlalleri gündeme gelirken ve “Kadirovtsi” isminde olan milis güçleri tacizlerle itham edilirken Kadirov Çeçen bağımsızlık girişimlerini sona erdirdi.

Kadirov, başından beri Rus işgalini destekliyor.

Kadirovtsi askeri birliklerini bölgeye göndermiş, onların Rusya’nın en iyi eğitimli, en yürekli ve en acımasız işgal güçleri bulunduğunu iddia etmişti.

Kremlin’in takdirini kazanan Kadirov, en yüksek askeri rütbeyle ödüllendirildi.

Acımasızlar bir ihtimal fakat bununla birlikte bu grup “TikTok askerleri” olarak da öne çıkarılıyor. Şundan dolayı hakikaten savaşmak yerine kahramanlıklarını videolar halinde toplumsal medyada paylaşmaya daha meraklılar.

İnsan hakları aktivistleri, Çeçen askerlerin mühim bir kısmının, ailelerinin fizyolojik sertlik ya da şantajla tehdit edilmesinin peşinden, istekleri haricinde işe alındığını belirtiyor.

Bu iki adam niçin mühim?

Biribiriyle hiçbir süre bağlaşık olmayan Kadirov ve Prigozhin, son dönemde daha uyumlu.

Çeçen önder, St Petersburglu iş insanını “doğuştan savaşçı” ve Wagner askerlerini ise, “Rusya’nın korkusuz yurtseverleri” olarak tanımladı.

Buna karşılık toplumsal medyadan Prigozhin’in övgüleriyle karşılaştı.

İkisi de, Müdafa Bakanı Sergey Şoygu ve Genelkurmay Başkanı Valery Gerasimov tarafınca temsil edilen askeri yapıyı eleştiriyor.

Bu kişilerin Rusya’nın Ukrayna’daki başarısızlıklarının sorumlusu olarak gösterildiği bir ortamda, Kadirov ve Prigozhin üst düzeyde daha oldukca tesir sahibi olabilirler.

Sadece yorumcular, ne Çeçen liderin ne de Wagner şefinin yeterince ağırlığı olmadığını söylüyor.

Resmi siyasal elitler içinde desteklenmiyor ve “dışarıdan” olarak görülüyorlar. Sadece silahlı güçlere katılırlarsa, Putin’in iç çemberindeki adları zorlayabilirler.

Rus siyasal analist Abbas Galiamov, Kadirov ve Prigozhin’in davranış biçiminin savaştaki bir ülke için son aşama alışılmadık bulunduğunu söylüyor: “Görünen o ki Putin’in kurduğu federal otoritenin dikey sistemi en oldukca gereksinim duyulan yerde, orduda yürümüyor”.

Galiamov şu anki hali, farklı askeri birliklerin komutanlarının ekip halinde savaşmak yerine birbirleriyle tartıştığı bir “kargaşa” atmosferi olarak tanımlıyor.

Amerikan Cenk Emek harcamaları Enstitüsü’nden uzmanlara bakılırsa, Putin’in yakın çevresinde iki değişik grup var, Batı yaptırımları tarafınca dondurulan ticareti canlandırmak için savaşı durdurmak isteyenler ve onu devam ettirme taraftarı olanlar.

Bu iki adam savaşı devam ettirmek istiyor. Onlar Rusya liderinin en oldukca duymak istediği ileti olabilirler ve Putin onları yakınında tutmayı seçebilir.

Andrei Zakharov ve Ilya Barabanov bu yazıda muhabirlik desteği vermiştir.

Yoruma kapalı.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası